شنبلیله، گیاهی دارویی، اما سمی!


تست دمای طبیعت

شنبلیله درختچه ای زیبا، گلدار و همیشه سبز است که معمولاً برای مصارف زینتی در پارک ها کاشته می شود، این گیاه علاوه بر زیبایی، کاربردهای زیادی در پزشکی دارد، اما تمام قسمت های آن سمی است و می توان آن را خورد یا خورد. لمس کردن آن و سپس قرار دادن ناخواسته دست ها در دهانخطرات جبران ناپذیر و حتی خدا مرگ برای اینکه مراقب فرزندان کنجکاو خود باشید. برای آشنایی بیشتر با ظاهر، خواص و عوارض این گیاه با ما همراه باشید.

مروری بر ظاهر شوید

این گیاه در پارک ها، حیاط ها، بلوارها یا بسیاری از مکان ها یافت می شود. (نام علمی Nerium oleander) گیاهی سمی از خانواده (Apocynaceae) با مشخصات زیر است:

  • درختچه کوچک زینتی با حداکثر ارتفاع 2 متر
  • دارای برگهای بسیار نازک بیضی شکل، چرمی و سبز تیره است
  • گل های قرمز روشن، صورتی، سفید یا زرد وجود دارد.
  • میوه ها از فولیکول ها و دانه های استوانه ای شکل با دوکی شکل و حدود 0.9-1.2 سانتی متر تشکیل شده است.
  • قالی های آن در مرکز و جنوب ایران (مناطق گرمسیری) فراوان است.
  • سایر نامه ها: کیشه، حر زرج، سم الحمار، دوفلی، جار، حبن، گیش، شبرنگ، پای، پی حوره، شارنگ، جور، کیش، ورد الحمام.
ظاهر خرزهره
ظاهر خرزهره

طبیعت و خواص خرزهره

گیاه شنبلیله دارد طبیعت گرم و خشک است.

به خاطر شوید سمی به هیچ وجه نباید از آن به صورت خوراکی و به شکل سایر گیاهان استفاده شود. اما باید مصرف شود فرآوری شده و تحت نظر پزشک بودن. زیرا مصرف خوراکی و ناخودآگاه می تواند منجر به خطر مرگ شود.

گونه های فرآوری شده این گیاه در آزمایشگاه های دارویی برای جنبه های مختلف درمانی مورد استفاده قرار می گیرد که اثرات درمانی این گیاه عبارتند از:

  • مسکن
  • ضد التهاب و تشنج
  • ضد باکتری
  • در برابر سرطان
  • ضد آسم
  • ضد نئوپلاسم
  • ضد قارچ
  • ضعیف شدن سیستم عصبی مرکزی
  • آنتیمیتوزیس
  • حشره کش ها، لاروها (دفع حشرات)
  • محرک عضلانی
  • و یک مهار کننده فعال سازی NFKB

توجه: برخی افراد حتی از شنبلیله موضعی به عنوان ضماد استفاده می کنند زیرا اطلاعات کافی برای اطلاع از بی خطر بودن یا نبودن استفاده از رازیانه روی پوست وجود ندارد، بنابراین بهتر است این کار را انجام ندهید.

ترکیب شیمیایی خرزهره

ترکیبات شیمیایی این گیاه عبارتند از:

  • Oleandroside، Caneroside، Nriazide، Nerigoside، Neriomoside، Nezigi Nozid، Neri Zosid، Neri Taloside، Prosragegin، Neri Dionone A، Cardenolide N1 تا N4 و سایر مواد.
ترکیبات سمی خرزهره
ترکیبات سمی خرزهره

ترکیبات سمی خرزهره

تمام قسمت های گیاه خرزهره از برگ و گل گرفته تا دانه، ریشه، آب میوه و پوست آن حاوی گلیکوزیدهای شیمیایی است.

  • دانه های این گیاه دارای غلظت بالاتری از گلیکوزیدها هستند و به همین دلیل سمی و خطرناک تر از سایر قسمت ها هستند. آنقدر که خوردن چند دانه می تواند کشنده باشد.
  • این گیاه به دو صورت خشک و تازه سمی است.
  • دود حاصل از سوختن برگ های این گیاه حاوی گلیکوزیدهای قلبی سمی است که می تواند منجر به مسمومیت قلبی شود.
  • گلیکوزیدهای قلبی یا قلبی موجود در ترکیبات رازیانه حاوی اولئاندرین، نرین، دیژیتوکسیژنین، نری آنتنین، روزاژنین، نریانتوزید هستند.
  • مهمترین گلیکوزید قلبی در این گیاه، خرزهره است.
  • گلیکوزیدهای سیانوژنیک از جمله نرینیم و همچنین آنتن نری در بدن تجزیه می‌شوند و سیانید آزاد می‌کنند که می‌تواند منجر به مسمومیت شدید و مرگ حتی در دوزهای پایین شود.

قلب سمی شنبلیله

مسمومیت با گل و گیاه شنبلیله به عنوان دیگوکسین عمل می کند، ترکیبی که مستقیما بر قلب تأثیر می گذارد.

  • با ورود به جریان خون، ضربان قلب را کاهش می دهد و بسته به دوز دریافتی، تا زمانی که منجر به ایست قلبی شود ادامه می یابد. در این صورت منجر به مرگ فرد می شود.
عوارض جانبی و منع مصرف خرزهره
عوارض جانبی و منع مصرف خرزهره

عوارض مصرف خوراکی و تصادفی خرزهره

عوارض زیر در مراحل اولیه مصرف خوراکی این گیاه رخ می دهد و در مراحل بعدی و در دوزهای بالاتر منجر به ایست قلبی و مرگ می شود:

  • احساس سوزش در دهان
  • ضعیف شدن سیستم عصبی مرکزی
  • گیجی
  • از نظر ذهنی کند باشد
  • سردرد
  • مشکلات گوارشی (تهوع و استفراغ، اسهال، بی اشتهایی، درد شکم و گرفتگی عضلات)
  • سقط خودبخودی
  • حساسیت و درماتیت تماسی
  • افزایش پتاسیم در خون

ممنوعیت مصرف خرزهره

نه تنها مصرف خوراکی (مصرف برگ، دانه و گل شنبلیله)، بلکه مصرف انواع فرآوری شده این گیاه به افراد زیر توصیه نمی شود:

  1. کودکان (ایجاد آلرژی و مسمومیت)
  2. زنان باردار و شیرده (سقط جنین یا نقص مادرزادی).
  3. بیماران قلبی ریوی

هشدار به والدینی که فرزند کنجکاو دارند…

در پارک ها و محله هایی که این گیاه زیبا و گلدار کاشته می شود، باید مراقب کودکان کنجکاو خود باشید تا این گل ها یا گل ها یا حتی شیره آن ها را نچینند و دست های آلوده خود را در دهانشان نگذارند.

  • ترکیبات موجود در این گیاه علاوه بر سمی بودن، در بدن سیانید تولید می کند.
  • بنابراین تهدید کننده زندگی در نظر گرفته می شود. تا حد امکان باید از آن اجتناب کرد.
  • حتی با استفاده موضعی نیز بهتر است با احتیاط کامل عمل کنید و با متخصصان مشورت کنید.
  • کودکان و حیوانات گیاهخوار باید از این گیاه محافظت شوند تا آن را در دهان خود نگذارند.

منبع:

لینگ، کوهویی – تانگ چیان، چوا – چای هونگ، تانگ؛ (1392)، راهنمای گیاهان دارویی: مصور با رویکرد علمی و پزشکی، مترجمان: حسین حسین زاده – محسن ایمن شهیدی، رامین رضایی، مشهد: بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، چاپ اول.

و با تشکر از دکتر الهام پارسا

تست دمای طبیعت

دیدگاهتان را بنویسید